Circusdirecteur en andere gedichten voor kinderen

Diet blogt

Archief

  • 2018 (40)
  • 2017 (39)
  • 2016 (45)
  • 2015 (49)
  • 2014 (68)
  • 2013 (78)
  • 2012 (95)
  • 2011 (111)
  • 2010 (125)
  • 2009 (41)

Poetsvrouwen

Oud
Ze telt het vallen van blaadjes achter haar raam,
trekt haar stoel soms nog de kamer uit want
alles is beter dan muren die je niet zelf hebt uitgekozen.

Iedereen sterft hier langzaam.
De dood en de geur van schoonmaakmiddelen
verschuilen zich onder de vloertegels,
dikke vrouwen in te groot gegroeide huiden
dwalen door de gangen, grijpen met geklauwde handen
naar stevige armen voor houvast.

De kleinkinderen komen eens in de twee weken langs,
smeken om ijsjes en krijgen dan muntgeld,
er is hier geen speeltuin in de buurt.

Maaike Rijntjes. Uit: Poets!vrouwen. Uitgeverij Monnier, 2016, inleiding Ellen Deckwitz. Poets!vrouwen is een project van de Poëziemarathon georganiseerd door de Stichting Literaire Activiteiten Groningen (SLAG). 
Een bloemlezing met gedichten van vrouwelijke dichters uit Nederlands noordelijkste provincie. Over geheugen en herinneringen, treinreizen en bang zijn, vergeten en vergeten worden. Bieden deze dichters een eigen kijk op de werkelijkheid? Ja zeker, even divers en veelkleurig als ze zelf ongetwijfeld zijn, maar met duidelijk hoorbare vrouwenstemmen.
Wat dat zijn? Stemmen over de levens van vrouwen, simpel gesteld. Of die anders zijn dan de levens van mannen, daarover verschillen de meningen, maar het is beslist verfrissend om de gedichten te lezen en te merken dat vrouw worden in deze poëzie een thema is, zoals in deze regels van Ellen Deckwitz: “Nu ben ik tien en heb ik geen idee/waar vrouwen worden gekweekt.”

Haren vol banaan

Ik keek net in mijn onderbroek
en ik had me goeie zin
want mijn linker- en mijn rechterbil…
die zaten er nog in!

Daar kun je nu wel om lachen
maar stel je eens even voor
dat je er eentje kwijt zou zijn
Dat zit best lastig hoor.

En dat je mama zucht en zegt
‘Ik roep het al heel de tijd.
Wat ben je toch een sloddervos!
Jij maakt ook alles kwijt.’

En mama zoekt en vindt je bil
na dagen pas terug
en ze smeert hem met secondenlijm
weer onder aan je rug.

En je nodigt al je vrienden uit
en je geeft een welkomsfeest
want je lieve bil is eindelijk
weer terug van weggeweest.

En je kijkt weer in je onderbroek
en je hebt weer goeie zin
want je linker- en je rechterbil…
die zitten er weer in!

Erik van Os. Uit: Haren vol banaan. Vieze liedjes & stoute versjes. Met cd. Tekeningen Noëlle Smit. Rubinstein, 2018.
Vieze liedjes en stoute versjes vinden veel kinderen geweldig. Ze kunnen nu hun hart ophalen met dit nieuwe boek van Erik van Os en keihard meezingen met de bijbehorende cd.
De liedjes en versjes gaan over poep en billen, snot en drollen en in je blootje lopen. En soms over de regen en een lekker vies zusje.
Onweerstaanbaar lekker smerig, al zijn de vrolijke tekeningen gelukkig niet zo vies dat je ervan moet overgeven.
Leeftijd 2+

Zeven mannetjes

Vanmorgen over de Maliebaan
zag ik zeven mannetjes gaan,
ze liepen allemaal achter elkaar
met grote strikken in hun haar,
met grote strikken op hun schoen.
Wat zouden die mannetjes daar toch doen?
Wat liepen die mannetjes daar toch raar
met al die strikken in hun haar.
Ik vroeg het aan Jan en Alleman
maar niemand wist er het fijne van.
Je moet zo vanavond eens kijken gaan,
vanavond laat op de Maliebaan,
je moet maar eens kijken, en laten we hopen,
dat die mannetjes daar nog altijd lopen!

Annie M.G. Schmidt. Uit: Ziezo. De 347 kinderversjes. Verschillende tekenaars. Querido, 2004.
20 mei was de verjaardag van Annie M.G. Schmidt. Je kunt hier  allerlei lessuggesties voor in het onderwijs downloaden.

Dit gedicht is geplaatst met toestemming vooraf van uitgeverij Querido.

Droomdag

In vlekken valt nacht
uit elkaar en aarzelend
wordt ochtend zichtbaar

de horizon trekt aan
een lijntje voorzichtig
het hotel uit het zand

De Zeven Uitzichten
genaamd en de kamers
behangen met blauw

je mag komen logeren
wanneer je van uitkijken
en dagdromen houdt.

Bas Rompa. Uit: Kwam dat zien! Kwam dat zien! Querido’s Poëziespektakel 1. Querido, 2008. 

Bovenstaand gedicht is geplaatst met toestemming vooraf van uitgeverij Querido.

Björn. Zes berenverhalen

Niets

In het leven van een beer
gebeurt niet veel bijzonders.

Vaak doet Björn helemaal niks.
Maar hij verveelt zich nooit.

Soms zit hij gewoon een beetje.
Op een lauw stuk steen bijvoorbeeld.
Of op een mossig hoopje gras.
Er komt iemand langs. De eekhoorn of zo.

‘Wat ben je aan het doen Björn?’
‘Ik kijk naar hoe de bomen groeien.’ |
‘Maar daar zie je toch niks van?’
‘Ik zie de blaadjes.’
‘Maar die groeien niet!’
‘Ach, laat ze toch.’

En hij gaat verder met kijken.
Vervolgens gaapt hij zo hard dat de koolmees
denkt dat ze de wind hoort opsteken.

Delphine Perret. Uit: Björn. Zes berenverhalen. Vertaling Edward van de Vendel. Davidsfonds/Infodok, 2018.
Een blije, honing etende, dikke beer, die samen met andere dieren als eekhoorn en uil in het bos woont, waar kennen we dat van? Winnie de Poeh dringt zich onweerstaanbaar op zodra je Björn begint te lezen, net als de dierenverhalen van Toon Tellegen.
Maar de verhaaltjes van Björn kunnen heel goed op zichzelf staan en zijn grappig, lief en verhalend genoeg om A.A. Milne en Tellegen tijdelijk te kunnen vergeten.
Björn en de andere dieren maken van alles mee, zoals een namaakcarnaval, waarbij ze de verkleedkleren gewoon even van de waslijn van kampeerders in het bos halen en daarna weer terughangen; en een in de lotto gewonnen nieuwe driezitsbank voor Björns huis, die veel beter in het bos past. Het leven van alledag: dat is voor Björn (en Perret) inspiratie genoeg.
De teksten zijn erg goed vertaald, wat de leeservaring heel aangenaam maakt. Af en toe schiet ik zelfs hardop in de lach:
‘De vos vraagt wat dat voor ding is. Björn laat zien hoe je de vork moet gebruiken. Zo fantastisch. Je kunt er beter mee krabben dan met de krabbigste krabboom.’
De summiere pentekeningen voegen precies voldoende details en gezichtsuitdrukkingen toe om je een beeld te kunnen vormen van de personages en hun belevenissen.
Het boekje is met zorg uitgegeven in een limekleurige harde kaft en fijn mintgroene pagina’s, wat zowel rustgevend als heel vrolijk leest. Heerlijk boekje.
Leeftijd: 4+

Op zoek in een boek

dit is lie
dit is kim
dit is tan
dit is dada
dit is bem
dit is miel
dit is fem
[…]
dag pap en mam.
kus, kus, kus.
ook 1 voor zus.
deur uit van mijn huis.
de school is om de hoek.
dus loop ik wel te voet.
ik pas op voor dit.
ik pas op voor dat.
(dus ik doe wat mam zei)
deur in van mijn school.
ik, jij, hij zij.
dag juf.
hier zijn wij!

Riet Wille. Uit: Op zoek in een boek. Tekeningen Marjolein Pottie. De Eenhoorn 2018. 
Een grappig boekje voor beginnende lezers uit alle mogelijke culturen en van alle kleuren, met verhaaltjes dicht bij de belevingswereld van kinderen van die leeftijd in alleen eenlettergrepige woorden.
De vrolijke, duidelijke tekeningen helpen ook bij het begrijpen van de tekst en achterin het boek staan grappige raadsels op rijm.
Leeftijd 6+

Het mooie dorpje Mooiezon

Het is ochtend in het mooie dorpje Mooiezon.
En alles klopt.
[…]
Das heeft een nachtje niksdoen nodig.

Hij werkt de hele dag.
Hij zou weleens in een  hotel willen slapen.
Wie heeft er een hotel?

Edward van de Vendel. Uit: Het mooie dorpje Mooiezon. Tekeningen Suzan T’Hooft. De Eenhoorn, 2018.
In het begin klinkt het dorpje Mooiezon zo lieflijk als het paradijs. Iedereen werkt hard, iedereen helpt elkaar,  niemand is jaloers. En dan wordt het feest.
Maar daar komt de spreekwoordelijke slang de sfeer verpesten, en dan blijkt het in Mooiezon toch niet helemaal koek en ei. Totdat… ja totdat ook dat probleem wordt opgelost.
Er is veel te zien in dit prentenboek. De pastelkleurige potloodtekeningen schitteren door een veelheid aan details en door dieren met inleefbaar afwisselende emoties in hun gezicht. Knap gedaan. Het verhaal kent een moraal: elkaar helpen loont, en naar elkaar luisteren levert iets op.
Een zoet boek, zonder randjes.
Leeftijd 4+

Waar ik weg waai

Onderweg

Het begint als je geboren wordt, tot je boven de sterren bent gekomen.

Van A naar B, je bent bijvoorbeeld van bed onderweg naar
school of werk met of zonder files, of weer van school en
werk terug naar huis om je bed weer op te zoeken.

Van 27 december tot 26 december, ben je onderweg naar
Kerstmis, daarvoor heb je bijna een heel jaar nodig.

Wally Kieboom. Uit: Waar ik weg waai. 156 gedichten van mensen met een verstandelijke handicap. Stichting Special Arts, 2018. Ingeleid door Esther Naomi Perquin, Dichter des Vaderlands.
Wie denkt dat gedichten schrijven een hoogdravende bezigheid voor alleen heel speciale types is, zou eens gedichten moeten schrijven met kinderen. Of met zomaar een stel volwassenen.
Of eens de bundel ‘ Waar ik weg waai’ lezen,  van Stichting Special Arts uit Amersfoort.
Het liefst wil ik blijven citeren uit deze bundel, waarin mensen met een verstandelijke handicap verrassende, speelse, inventieve, grappige, indrukwekkende gedichten publiceren.
Luikjes van taal gaan open, betekenissen veranderen, werkelijkheid wordt herschapen, taal wordt vloeibaar. Verheug je over onverwachte wendingen en conclusies en de prachtigste, vaak zintuiglijke beelden en omschrijvingen.
Hier nog een gedicht:
Bril
ik heb een bril
met een koordje

dan kan ik de bril
niet verliezen

met de bril
kan ik goed zien

voor het slapen gaan
doe ik de bril in een koker

mijn ogen krijgen
elke avond zalf

ik kan mijn ogen
niet zelf sluiten.
Ward Oude Vrielink.