Circusdirecteur en andere gedichten voor kinderen

Diet blogt

Archief

  • 2021 (11)
  • 2020 (32)
  • 2019 (38)
  • 2018 (42)
  • 2017 (39)
  • 2016 (44)
  • 2015 (49)
  • 2014 (68)
  • 2013 (78)
  • 2012 (95)
  • 2011 (111)
  • 2010 (125)
  • 2009 (38)

Kwukel
Ik ben niet bijzonder,
daar ben ik aan gewend.

Ik kan geen truc
die niemand kent.

In de stilte van mijn hoofd
bewaar ik geen geheim
dat mij de moeite maakt.

Voor mij bestaat zelfs geen recept
omdat mijn vlees naar lucht en water smaakt.

Misschien moet ik maar hopen
dat een mensenhand na duizend jaar
een paar botjes van me vindt en zegt:
‘Ik weet niet wat het is geweest,
maar dit was zo te zien
een heel bijzonder beest.’
Jaap Robben. Uit: Een stukje van de regenboog. De mooiste kindergedichten uit het afgelopen decennium. Samenstelling Jan van Coillie. Illustraties Sassefras De Bruyn. DavidsfondsInfodok/Standaarduitgeverij 2020. 
De honderd allermooiste kindergedichten kiezen uit tien jaar jeugdpoëzie klinkt als een lastige klus. Er is zo veel mooie en goede jeugdpoëzie. Poëzieliefhebbers zullen het over de 100 mooiste niet snel met elkaar eens zijn.
Maar emeritus hoogleraar kinder- en jeugdpoezie Jan van Coillie, die dit elke pakweg tien jaar opnieuw doet, legt in het voorwoord helder uit wat zijn selectiecriteria waren: hij heeft gezocht naar originele en authentieke (gevoelsmatig ware) gedichten die met vakmanschap en de ‘juiste’ spanning (tussen herkenbaarheid en en wat er niet staat in) zijn gemaakt.
Het resultaat is een fijne verzameling jeugdpoëzie van vooral veelvuldig gepubliceerde, maar gelukkig ook van wat minder vaak geciteerde dichters, zoals Kate Schlingemann met maar liefst vijf en Linda Vogelesang met vier sterke gedichten.
Er zijn gedichten over letters, woorden en boeken, gedichten over de wijde wereld, dieren en natuur, over straffe verhalen en familie.  Onder elk gedicht staat meteen in welk boek of tijdschrift Van Coillie het gedicht heeft gevonden.
De zachte, vaak paginagrote tekeningen van Sassefras De Bruyn vormen een aparte mix van nostalgische en vervreemdende beelden, vooral doordat alle personages als dieren zijn getekend die de gedichten net  even in een ander licht zetten.
Leeftijd: 6+

De kat en de muis
-ik ben het zat,
sist muis.
-zit ik op de mat?
dan is kat daar ook.
of op zoek naar kaas?
dan is kat daar ook.
loop ik naar mijn hol?
dan is kat daar ook.
ik ben het zat.
Ik ben het moe.
broer! zus! mam!
pap! neef! oom!
kom eens hier.
muis kijkt hen aan.
-ik wil vrij zijn.
gaan waar ik wil.
staan waar ik wil.
en die kat…
die wil ik NIET meer zien!
[…]
Riet Wille. Uit: Van leeuw tot leeuwerik. Met fabels van Aesopus. Illustraties van Ann de Bode. De Eenhoorn, 2021. 
Geweldig idee van dichter Riet Wille om in heel eenvoudige taal 19 bekende dierenfabels te hervertellen zodat beginnende lezers ze ook kunnen lezen.
De vos houdt natuurlijk de raaf voor de gek, de wolf krijgt het lam niet te pakken en de duif en de mier redden elkaar. De fabels lopen op in moeilijkheid en ingewikkeldheid en het boek is prachtig vormgegeven met een harde kaft, grote, stevige bladzijden en mooie, kleurrijke dierentekeningen. Echte aanrader voor nieuwsgierige startende lezers.
Leeftijd 5+

Kleine Beer en Grote Beer
drinken samen een kop warme melk met honing.
Straks beginnen ze aan hun winterslaap.

‘Weet je wat ik wil doen
als we in de lente wakker worden?’
vraagt Kleine Beer.

‘Dan spelen we spelletjes. En ik win!’
‘Leuk,’ zegt Grote Beer.

‘En we bakken pannenkoeken!
Pannenkoeken met choco én honing,’
vertelt Kleine Beer.
‘Hmmm, lekker,’ zegt Grote Beer.
[…]
‘Natuurlijk drinken we ook volgend jaar
elke avond een beker warme melk met honing.
En we eten er een koekje bij.
Of twee,’ droomt Kleine Beer.
‘Tuurlijk! Gezellig,’ glimlacht Grote Beer.

‘Tijd om te gaan slapen, Kleine Beer.
Ik ben erg moe.’
‘Slaapwel, Grote Beer.’
‘Slaapwel, Kleine Beer.’

[…]
Frank Daenen. Uit: Warme melk met honing. Tekeningen Frank Daenen. De Eenhoorn, 2020. 
Maar als het voorjaar aanbreekt en Kleine Beer Grote Beer nergens kan vinden? Dan doen al zijn vrienden hun best om hem te helpen. Soms lukt dat. Maar als er iets fout gaat,  denkt Kleine Beer extra aan Grote Beer. Bij een beker warme melk met honing en heel veel koekjes.
Lief prentenboek met fijne warme tekeningen en eenvoudige teksten over rouwverwerking bij heel jonge kinderen.
Leeftijd 2+

Waarom het nooit bananen regent
Oma zegt: ‘Het regent pijpenstelen.’
Mijn grootmoeder zei: ‘Het regent koorden.’

Mama kijkt nu ook naar buiten en zegt:
‘Niet in Engeland, daar regent het katten
en honden.’ Papa kijkt op en zegt:

‘In Roemenië regent het soms ook
fel, emmers. En in Spanje goot het eens
padden en slangen.

Ik zeg: ‘Het kan soms ook stijve mannen
regenen met bolhoeden en een paraplu.’

Alle drie kijken ze me hoofdschuddend aan.
Net of ik zonet zei dat de zee op visite komt.
Oma zegt: ‘Droom jij maar verder, straks
regent het nog blauwe bananen. In je dromen.’
Daniel Billiet. Uit: Waarom het nooit bananen regent. Prenten Paul Verrept. De Eenhoorn, 2020. 
Een verzamelbundel met bijna 100 van Daniel Billiets gedichten van de afgelopen veertig jaar, dat is nog eens een fijn en gedurfd initiatief van uitgeverij De Eenhoorn. Billiets gedichten, over dagelijkse onderwerpen als opa’s en oma’s, school, voetbal, verjaardagen en vriendjes, verrassen altijd, lepelen de taal als nieuw gerecht op, zijn persoonlijk dan wel geëngageerd en worden nergens voorspelbaar, saai of kinderachtig. Heerlijke bundel voor iedereen die van (jeugd)poëzie houdt. De sfeervolle, bijna grafische, kleurprenten van kunstenaar Paul Verrept passen er wonderwel bij.
Leeftijd: 9+

Er was eens…
Een mooi en lief meisje.
Ze was nog klein.
Haar moeder stierf.
Haar vader trouwde nog eens.
Die vrouw had al twee dochters.
Zij laten Assepoester hard werken.

Assepoester veegt.
Ze schrobt.
Ze wast.
Vaak zit ze aan de haard.
Ze is zwart van de as.
Zo krijgt ze haar naam.

Op een dag is er een brief.
De prins zoekt een vrouw.
Er komt een bal.
Voor alle meisjes.
[…]
Er was eens… sprookjes voor prille lezers. Sprookjesbundel Assepoester|Pinokkio|Hans & Grietje. Vrij naar Carlo Collodi en de gebroeders Grimm. Vertaling en lestips Elly Simoens. Illustraties Valeria Docampo en anderen. De Eenhoorn, 2020.
Goed idee van uitgeverij De Eenhoorn om in deze serie met fijne harde kaft (10 delen) onze bekendste sprookjes te hervertellen voor beginnende lezers en ze zo bovendien toegankelijk te maken voor nieuwelingen in ons taalgebied.
De tekeningen zijn groot en grappig en kunnen een verduidelijking van de tekst geven als iemand een woord niet kent. Na de sprookjes vind je tips voor thuis en in de klas en opdrachten bij de sprookjes.
Leeftijd: 5+

Er lag een trommeltje in het gras.

Maar
daarvóór
zat het trommeltje in de tas
van Sebas.

En
daarvóór
had Sebas al zoveel gekocht,
maar dat trommeltje
dat trommeltje
was precies wat hij zocht.

En
daarvóór 
lag het op de zolder van oma Lina.
In een doos.
En een poos
nadat oma Lina dood was gegaan
keken haar dochters elkaar
bij het opruimen aan.
Ze zeiden:
‘Wat is het hier een rommeltje.
Wat doen we met dat trommeltje?’

[…]
Edward van de Vendel. Uit: Er lag een trommeltje in het gras. Illustraties Sanne te Loo. Querido, 2020. 
In veertien korte, fijne, onopvallend rijmende stukjes tekst de levensloop van een trommeltje dwars door een paar generaties heen schilderen en daarbij ook nog de lezer zelf aanspreken: dat kán Edward van de Vendel.
Alleen al het woord ‘trommeltje’ krijgt een heel nieuw, fris gevoel door hoe van de Vendel het gebruikt. Na een paar keer ‘trommeltje’ zeggen ga je je afvragen of je het woord daarvoor ooit eerder hebt gehoord.
Heel vernuftig en goed gedaan, dit boek over een voorwerp op de zolder van een oude dame dat bij een jongetje terechtkomt die er een schat in vindt.
Sanne te Loo spreekt de volle breedte van haar kunnen aan om de teksten van beelden te voorzien: heldergroene  natuurplaten, dromerige waterverfachtige beelden, nostalgische plaatjes van oma door de tijd heen, heerlijke rock ’n roll schilderingen van Sebas die Sebastiaan en daarna opa Bas wordt en een spread met in precieze zwartwit tekeningetjes hoe het trommeltje verweven raakt met mensenlevens.
Prachtig. Trouwens, kun je echt drummen met verfkwasten?
Leeftijd: 5+

Daar ben je
zo lief
zo zacht
zo klein

je kunt al iets
je kunt te mooi
voor woorden zijn
Hans en Monique Hagen. Uit: Daar ben je. Tekeningen Charlotte Dematons. Querido, 2020.
Twaalf gedichten, twaalf tekeningen voor de eerste twaalf maanden van een versgeboren baby staan er in dit lieve poëzieprentenboek.  Zoiets kun je rustig aan Hans en Monique Hagen overlaten, die eerder met vergelijkbare poëzieprentenboeken kwamen. De gedichten zijn grappig, ontroerend, speels en uiterst herkenbaar voor jonge ouders en grootouders.
Dematons blijft in haar tekeningen niet steken in de warme, kleine binnenwereld die vaak hoort bij de komst van een kind, maar zoomt regelmatig uit, soms zelfs tot op wereldniveau.
Geen woord teveel in de gedichten, geen beeld teveel in de tekeningen, een goede match, deze dichters met deze illustrator.
Leeftijd: 0+

Als je ver naar het zuiden reist, kom je aan de blauwe zee. Die is er niet altijd geweest, want vroeger lagen daar de koperen bergen, die overdag zo fel in de zon schitterden dat je er niet naar kon kijken. In die bergen was een deur die toegang gaf tot een burcht vol koperen gangen en zalen en in die burcht woonde de oude koning Mansolein.
[…]
Paul Biegel. Uit: Het sleutelkruid. Illustraties Linde Faas. Gottmer, 2020. 
Een heerlijk begin van raamvertelling Het Sleutelkruid  van meesterverteller Paul Biegel, dat hij voor het eerst uitbracht in 1964 en dat meteen een Gouden Griffel won.
Uitgeverij Gottmer bracht het, samen met twee andere Gouden Griffel Biegeltitels, dit jaar opnieuw uit, vers  getekend door Linde Faas, om zo een nieuwe generatie lezers enthousiast te maken voor de grote verbeeldingskracht van deze schrijver.
Het allerverrassendste is dat er geen versleten woorden in de boeken staan. Elk woord past precies en past ook in deze tijd. Dan kun je schrijven! Faas’ dromerige tekeningen roepen precies de juiste sfeer op bij de magie van de sprookjesachtige verhalen.