Circusdirecteur en andere gedichten voor kinderen

Diet blogt

Archief

  • 2022 (15)
  • 2021 (41)
  • 2020 (32)
  • 2019 (38)
  • 2018 (42)
  • 2017 (39)
  • 2016 (44)
  • 2015 (49)
  • 2014 (68)
  • 2013 (78)
  • 2012 (95)
  • 2011 (108)
  • 2010 (125)
  • 2009 (38)

De bouwsteentjes waar elke plant uit opgebouwd is noem je CELLEN. Deze cellen hebben een stevige buitenkant en zijn vanbinnen gevuld met nattigheid. Ze hebben dus wel wat van een blikje cola. En ook bij een cel gaat het om de inhoud: dat natte spul is het echte leven. Dieren zijn ook opgebouwd uit cellen, maar die hebben een soepel vlies rond de levende nattigheid. Dierencellen lijken dus meer op waterballonnen dan op colablikjes. De wand van plantencellen is natuurlijk niet van blik. Waarvan wel? Van CELLULOSE: hetzelfde spul als waar papier en karton van gemaakt zijn.
[…]
Leven na de dood

Elke plant stopt zich tijdens zijn leven vol met zonne-energie en die zit er nog steeds in als hij dood is. Wordt een plant opgegeten door een dier, dan kan die planteneter op die energie teren.
[…]
Geert-Jan Roebers. Uit: Briljant planten. Over knappe koppen, boze bollen en ander geniaal groen. Tekeningen Margot Westermann. Gottmer, 2022.  
Een aansprekend en uitnodigend boek over planten schrijven voor kinderen: ga er maar aan staan. Pluizige dieren doen het altijd goed in een kinderboek, maar planten is een ander verhaal. En toch lukt het Geert-Jan Roebers op een wonderbaarlijk meeslepende manier om planten heel dichtbij de lezer te brengen, op een onbekommerde, vrolijke en informatieve toon.
Alles wordt uitgelegd: hoe planten drinken, plassen en seks hebben, hoe ze luisteren, voelen en praten (! ) en hoe de verschillende planten zich voortbewegen. Alles met handige tekeningen  of een kleurrijk schilderij toegelicht, soms paginagroot. Hier en daar oogt een pagina daardoor wat chaotisch, maar de vrolijkheid overheerst. En de verbazingwekkende hoeveel leuke weetjes over planten ook.
Leeftijd: 6+

[…]
Heel vroeg in de ochtend hoort Boer Boris zacht gepiep.
Het kuiken is geboren, toen iedereen nog sliep.
‘O, kijk dat lieve kuikentje,’ roept zusje Sam verrukt.
‘Het is alleen niet geel. Wat jammer dat het is mislukt.’
[…]
Ted van Lieshout. Uit: Boer Boris en de luchtballon. Tekeningen Philip Hopman. Gottmer, 2022.
Een babypinguïn op de boerderij!
Hoe komt die daar nou? Aan die vraag besteden boer Boris en zijn broer en zus zo min mogelijk aandacht maar ze gaan  meteen aan de slag om het pinguïntje terug te brengen bij zijn soortgenoten op de Zuidpool.  Dat levert, zoals in alle boeken van Boer Boris, een heerlijk, ritmisch en kleurrijk, avontuur op, waarbij Afrika wordt overgestoken, olifanten, haaien en grimmige ijsvlaktes worden gespot vanuit de lucht en het babytje door nieuwe ouders wordt verwelkomd. Er wordt geen woord verspild aan de problemen, gevaren en moeilijkheden die dat met zich mee  zou kunnen brengen, want in de wereld van Boer Boris zijn problemen er, om snel en vakkundig te worden aangepakt en opgelost. En zo hoort het ook, voor peuters en kleuters.
Leeftijd 3+

DAG BUUR-MAN
DAG BUUR-VROUW

Kom zondag
je huis uit om 3 uur.
Neem een stoel mee.
Ook een glas, mes en vork.
En schuif mee aan tafel
zorg voor iets dat mmm…is.
maakt niet uit: zoet of zout.

Wie kent Miel al?
Miel woont pas in de laan.
Hij woont op nr. 8.
Miel brak zijn arm en been.
En lag een week in het ziekenhuis
Maar   zondag is hij er weer.
Dan gaat het feest door.
Miel weet graag wie zijn buur is.
Jij ook?
Heb je nog een vraag?
Stel ze aan Sam of Noor
van nr. 6 en nr. 4.
Tot dan!
en hoe meer volk hoe meer…
Riet Wille. Uit: dit boek eet koek. Tekeningen Richard Verschraagen. De Eenhoorn, 2022. 
Sam en Noor wonen naast elkaar en krijgen een nieuwe buurman, Miel. Als Miel onverwacht naar het ziekenhuis moet, komen Sam en Noor in actie.
Warm verhaaltje met de personages uit eerdere moppenboeken, over er zijn voor elkaar, geschreven in überkorte, simpele woordjes, hier en daar verlevendigd met rijmpjes en vragen, voor de allerbeginnenste lezers. Soms wringt de taal daardoor en wordt het geforceerd.  De kleurige tekeningen verlevendigen tekst en pagina’s.
Leeftijd 3+

Leeftijd:

Zolang het duurt
Als ik soms
heel erg moet huilen
ben ik het liefste
in het bos.
Met de bomen
als gordijnen
en m’n hoofd
diep in het mos.
Tussen bladeren,
losse takken
en wat vogels
in de buurt.
– Als ik soms
heel erg moet huilen,
wil ik huilen
zolang het duurt.
Theo Olthuis. Uit: Vliegen zonder vleugels. Tekeningen Aron Dijkstra. Ploegsma, 2022
Deze nieuwe bundel van oudgediende Theo Olthuis, met voor de helft ook nieuwe gedichten, zag ik niet aankomen. Olthuis’ laatste eigen bundel met kindergedichten is jaren geleden en uitgevers zijn er over het algemeen niet scheutig mee. Uitgeverij Ploegsma durfde het blijkbaar aan. De gedichten zijn stuk voor stuk eenvoudig van opzet en taal, geschreven met veel eindrijm, zoals we dat van Olthuis gewend zijn en soms een tikje moralistisch.  Niet verrassend,  maar wel met voor kinderen herkenbare situaties en gevoelens.
De prentenboekachtige tekeningen van Aron Dijkstra passen er prima bij en verbeelden kinderen van allerlei kleuren en uit verschillende culturen. Al denk ik dat een meisje met hoofddoek die thuis tijdens het eten af zal doen.
Leeftijd 6+

Daar, voor dat venster, zat ze uit te kijken. Ze had een weids uitzicht, haar kamertje bevond zich zo’n vijf meter boven de aarde.
Het was er kil. Als de bomen in de verte heen en weer wiegden in de wind, zoals nu, leek de tocht dwars door het glas naar binnen te komen.
De oude gordijnen ritselden, een paar van haar zwarte haren wapperden.
Wazige gedachten gingen door haar heen. Om te beginnen vroeg ze zich weer eens af waarom haar moeder haar Sneeuwwitje had genoemd. Het sloeg eigenlijk nergens op, dacht Sneeuwwitje, want ze was toch roze.
[…]
Daan Remmerts de Vries. Uit: Sneeuwwit. Illustraties Mark Janssen. Volt, 2022.
De toon wordt meteen gezet in deze hervertelling van het bekende sprookje. Sneeuwwitje’s bestaan is niet bepaald prettig en het wordt er niet beter op zodra de jager haar op bevel van de boze koningin meeneemt het bos in.
Sneeuwwitje, een heel ander personage dan hoe we haar kennen uit het oorspronkelijke, veel kortere, verhaal, maakt een stevige ontwikkeling door. Van een wazig en irritant naïef wezen verandert ze allengs in een stevige dame die weet wat ze wil, maar daar is nogal wat voor nodig. De dwergen, Maandag tot en met Zaterdag plus Oktober (die een andere vader én een ander kleurtje heeft)   spelen daarbij een sleutelrol en de prins is een moderne, feministische man waar je als eenentwintigste-eeuwse vrouw mee thuis kunt komen.
In de handen van Remmerts de Vries wordt dit aloude verhaal een hedendaagse, grappige en soms ronduit hilarische vertelling, in eigentijdse taal, soms even te plat maar alsmaar door en door talig en verhalend waar oudere kinderen van zullen  smullen.  Dat het toch blijft aanvoelen als een echt sprookje komt mede door de dromerige, sfeerrijke illustraties van Mark Janssen.
Leeftijd 9+

Annie M.G. Schmidt
wie kent haar niet?
En als je haar niet kent
dan heb je vast wel eens gehoord
van Pluk van de Petteflet
of Jip en Janneke,
Dikkertje Dap of Floddertje,
Otje, Abeltje of anders Ibbeltje.
Allemaal geschreven door Annie.

Waarom is iedereen toch zo dol
op haar versjes en verhalen?
Waarom worden er miljoenen exemplaren
van haar boeken verkocht?
Waarom houdt de wereld zo van haar?

Volgens Annie omdat ze in haar hart
altijd acht jaar is gebleven.
‘Kinderen zijn altijd eerlijk,’ zei ze.
En daarom spelen ze de hoofdrol in haar verhalen.
Ook leerde Annie kinderen om eigenwijs te zijn.
‘Doe nooit wat je moeder zegt,
dan komt het allemaal terecht.’
schreef ze ooit in een gedicht.
[…]
Babs Gons (tekst) & Femme ter Haar (illustraties).  Uit: Het begint met een droom. 20 heldinnen die Nederland kleur geven. Gottmer, 2022. 
Het project ‘Het begint met een droom’ begon zelf met een droom: in elk land op aarde een kinderboek maken met verhalen van lokale heldinnen. Want meisjes hebben rolmodellen nodig als ze opgroeien, en lokale heldinnen geven de meeste en beste herkenbaarheid.
Deze droom wordt uitgevoerd door Heroines! Movement in samenwerking met Herstory, een culturele organisatie die de verhalen van historische, mythische en moderne vrouwen vertelt. De beoogde boeken worden gelanceerd samen met een lessenpakket voor scholen. Zeven landen hebben inmiddels (bijna) een dergelijk boek gerealiseerd: Ierland, Belgie, Nepal, Ghana, Denemarken en Singapore en hopelijk volgen hierna meer landen.

In de Nederlandse aflevering, met o.a. de heldinnen Marion Coopmans, Bibian Mentel, Iris van Herpen, Khadija Arib, Anouk, Rocky en Gerda Havertong vallen de teksten wat tegen, erg letterlijk en weinig poëtisch, hoewel ze wellicht uit de mond van gelauwerd spokenword-artiest Babs Gons prachtig over het voetlicht komen. De tekeningen, altijd paginagroot, spreken zeer tot de verbeelding en zijn minstens zo aanstekelijk als de teksten.

Op de website van Heroines! Movement legt Babs Gons uit waarom dit zo’n belangrijk project is:
Why is it important to have a hero? Well, it makes you grow a little… Makes you walk a little taller. Makes you shine. It dares you to dream more, and especially to chase those dreams. In a way, all these heroes say to you: ‘Be who you want! Do what you can! And you can do more than you think. Just look at what I’ve done!’
Babs Gons, spoken word artist and author of Heroines!, Netherlands
Leeftijd 7+

Gijsje Geit wordt wakker en
heeft zin in zijn ontbijt.
Hij voelt zijn maagje knorren.
Wat is lekker voor een geit?

Hij scharrelt langs het houten hek.
Dat strooien hoedje daar?
Hij neemt een hapje. Jakkie bah,
wat smaakt zo’n hoedje raar.

Hij komt voorbij de appelboom.
De appels zijn al rood.
Maar Gijsje is te klein.
Of is de appelboom te groot?
[…]
Axel Scheffler. Uit: Gijsje Geit op de boerderij. Vertaling Bette Westera. Gottmer, 2021.
Nog zo’n heerlijk deeltje in de kartonboekjes-serie over dieren op de boerderij, met fijn ritmische en rijmende teksten en glasheldere, grappige tekeningen.
Leeftijd 2+

De belangrijkste vragen over de Eerste Wereldoorlog (met antwoorden)
Waarom moet ik iets weten over de Eerste Wereldoorlog?
De Eerste Wereldoorlog was een vreselijke oorlog, waarin verschrikkelijk veel mensen zijn gestorven. Waarin generaals vonden dat ze geweldige plannen hadden, maar waarin die plannen vaak heel anders uitpakten dan verwacht. Waarin leiders het volk bleven vertellen dat het andere land de vijand was, en mensen geloofden dat hun land beter was dan alle andere landen.
Waarom was de Eerste Wereldoorlog anders dan alle andere oorlogen daarvoor?
…Het kwam door de techniek…Er waren nieuwe wapens uitgevonden…Door de ontwikkeling van nieuwe wapens was deze oorlog dodelijker en verschrikkelijker dan alle oorlogen daarvoor…(het was) een totale oorlog…Dit geweld tegen burgers was iets nieuws.
Hoe ziet een leger eruit?…Wat is een front? …Wat zijn loopgraven? …Waarom gingen er zoveel soldaten dood? …Waarom heet het de Eerste Wereldoorlog?…
Hoe begint een oorlog?
…Een oorlogsverklaring is een officiële brief of toespraak waarin de leider van een land de oorlog verklaart aan een ander land. Dat is het begin van een oorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd er in totaal 62 keer de oorlog verklaard.
[…]
Marrit Boogaars, Annemieke de Groot, Roos Jansveld, Juul Lelieveld, Liesbeth Rosendaal. Uit: Toen het oorlog was 1914-1918. Illustraties Irene Goede. Gottmer, 2021
Wat een uiterst noodzakelijk, zeer goed geschreven en uitstekend gedocumenteerd boek voor kinderen over de Eerste Wereldoorlog is dit! Alle mogelijke vragen en antwoorden komen aan bod. Er staan overzichtelijke tijdlijnen in het boek, een overzicht van bondgenoten en fronten en informatie over personen die belangrijk waren in de Eerste Wereldoorlog mét foto.
Er is ook een hoofdstuk  hoe het leven van soldaten eruit zag, en dat was bepaald niet fijn. Er is een hoofdstuk over de dieren: hoe veel er stierven, hoe ze boodschappen heen en weer brachten, hoe ze werkten als soldaat of hoe ze hun baasjes troostten.
Het boek stelt belangrijke vragen aan de orde, in een terugkerende rubriek ‘Om over na te denken’, zoals bijvoorbeeld hoeveel vluchtelingen er in een land passen, of of  wapens beter zijn als je er veel mensen mee dood kunt maken en of een persoon mag beslissen over de levens van anderen.
Het gaat over spionnen en shellshock, over leven in de loopgraven en hoe de oorlog eindigde en wie als allerlaatste soldaat sneuvelde.
Alle teksten staan in korte, overzichtelijke rubrieken, in een uitnodigend lettertype en prettige opmaak en worden vergezeld door veel historische foto’s en stripachtige tekeningen.
Wil je dat je kind vredelievend – en in vrede – opgroeit, laat het dan via dit boek leren over een van de belangrijkste episodes in onze recente geschiedenis toen er géén vrede was.
Gewapend met kennis en inzicht weten de kinderen van nu vast  beter hoe kostbaar en bijzonder onze huidige vrede is en hoe ze zich kunnen inzetten voor een vreedzame samenleving in plaats van een die haat en verdeeldheid zaait. 

Leeftijd: 10+