Circusdirecteur en andere gedichten voor kinderen

Diet blogt

Archief

  • 2019 (2)
  • 2018 (42)
  • 2017 (39)
  • 2016 (45)
  • 2015 (49)
  • 2014 (68)
  • 2013 (78)
  • 2012 (95)
  • 2011 (111)
  • 2010 (125)
  • 2009 (41)

De kikkerbilletjes van de koning Janneke Schotveld

Het Piekermannetje
Klaas Vaak klom uit een raam. Hij was moe, want hij had de hele avond hard gewerkt. Het leek wel of steeds meer kinderen tegenwoordig hulp nodig hadden bij het in slaap vallen.
Daarom droeg Klaas Vaak over zijn schouder een knapzakje vol met slaapzand.
Behendig klom hij via de uitsteeksels op de muren naar beneden. Hij was op weg naar een plekje om zelf te gaan slapen, maar iets deed hem stilstaan.
Al een tijdje had hij het gevoel dat hij niet alleen was. Hij keek om zich heen, maar de nacht was donker en stil. Er was zelfs geen poes op straat.
[…]
‘Wie is daar?’
Een piepklein mannetje stapte uit een donkere nis. Hij was net als Klaas Vaak niet veel groter dan een grotemensenduim.
[…]
Janneke Schotveld. Uit: De kikkerbilletjes van de koning en andere sprookjes. Illustraties van o.a. Thé Tjong-Khing, Annet Schaap, Milja Praagman, Martijn van der Linden ea. Van Holkema & Warendorf, 2018. 
Een sprookjesboek met moderne sprookjes, wat een goede vondst van Janneke Schotveld, die bij kinderen vooral bekend is met haar Superjuffieboeken.
Het zijn sprookjes waarin kinderen zich kunnen herkennen terwijl de vijftien verhalen toch echt over prinsen en prinsessen, koningen en heksen gaan.  Twee koningen adopteren samen een kindje, een prinses kiest in plaats van een prins uit de 1000 die haar ouders voor haar hebben uitgezocht, liever een prinses, en het piekermannetje en Klaas Vaak hebben het hardstikke druk met al die kinderen die zich suf piekeren over citotoetsen, hun dode poes, stoer zijn of hun drukke weekschema’s zoals hockey, bijles en kinderyoga. En prins Max wordt gered door een dappere ridster.
Er is ook een computervrouwtje ‘zo klein als een vlo, zo dun als een haar en zo soepel als een elastiek’ waarvan er in elke computer een woont.
Schotveld vertelt de sprookjes vrolijk en met vaart, zonder veel poespas of omhaal. Dat pakt meestal goed uit. Soms mis je de onderlaag waar sprookjes van oudsher in uitblinken. De tekeningen, voor elk verhaal van een andere illustrator, zijn van hoog niveau en maken er een echt sprookjesboek van.  Want daar horen nu eenmaal tekeningen in.
Leeftijd: 6+

Alleen Zacht. Een dag in de flat van Kat

A
Vaak ben ik alleen
een kat die dwaalt in een flat,
maar met de dingen om me heen
beleef ik altijd wat.

bloemen
Een vaas vol kleur
is wat ik op de tafel zie.
Een tuin vol geur
is wat ik ruik. Hatsjie!

[…]
Reine de Pelseneer. Uit: Alleen Zacht. Een dag in de flat van Kat. Illustraties Leen de Pelseneer. De Eenhoorn, 2018.
Een A-B-C-boekje met versjes voor jonge lezers over alledaagse dingen en gebeurtenissen.
Leeftijd: 5+

Kerstmis met Boer Boris

‘Zeg hoor ‘s,’ zegt Boer Boris,
‘er moet een kerstboom komen.
Het is al bijna Kerstmis en we hebben er nog geen.
We moeten naar het bos.
Daar staan wel honderd bomen!
Kom, trek je jas en wanten aan, dan rijden we erheen.’

‘Dit is een leuke boom,’ zegt Sam, ‘al is-ie iets te klein.
Maar met een grote piek erop zal hij de mooiste zijn.’
[…]
Ted van Lieshout. Uit: Kerstmis met Boer Boris. Tekeningen Philip Hofman. Gottmer, 2018.
Aan de fijne BoerBoris-formule is ook in dit elfde deel niets veranderd: de kleine boer beleeft alledaagse avonturen met zijn zus, broer en boerderijdieren, De teksten zijn nog steeds even heerlijk om voor te lezen: rijmend, ritmisch en soms vrolijk onvoorspelbaar en de verrukkelijke tekeningen blijven een feest om te bekijken.
Vast terugkerende pagina-elementen muis, vogel, kat en hond zorgen als vanouds voor veel zoekplezier bij jonge lezers/kijkers. En Boer Boris zou Boer Boris niet zijn als er niet een fijne kersttwist aan het eind komt.
Leeftijd 2+

De schelmenstreken van Reinaert de Vos

Waar is Reinaert? 
Waarin Reinaert de Vos beschuldigd wordt van het stoken in een goed huwelijk
Terwijl Reinaert de Vos tijdens het monopoly-spelen
met zijn kinderen stiekem een briefje van duizend
uit de bank jatte en zich te goed deed aan een kipkluifje, verklaarde Koning Nobel in de paleistuin
de jaarlijkse Hofdag voor geopend.
‘Fijn dat jullie er allemaal zijn,’ sprak hij.
‘Ik mis anders mijn oom,’ zei Grimbeert de Das.
‘Reinaert de Vos.’
‘Die mis ik ook,’ zei het hondje Courtois. ‘Als kiespijn!’
[…]
Koos Meinderts. Uit: De schelmenstreken van Reinaert de Vos.
Tekeningen: Carel Cneut, Charlotte Dematons, Annette Fienieg, Piet Gröbler, Annemarie van Haeringen, Alice Hoogstad, Mies van Hout, Martijn van der Linden, Sanne te Loo, Daan Remmerts de Vries, Ingrid Schubert, Dieter Schubert, Hanneke Siemensma, Noëlle Smit, Harmen van Straaten, Thé Tjong-Khing, Marije Tolman, Ludwig Volbeda, Fleur van der Weel, Sylvia Weve.
Hoogland & Van Klaveren, 2018. 

Puur leesplezier in deze meesterlijke hervertelling van het epische Middelnederlandse dierdicht Van den vos Reynaerde, uit de 2e helft van de 13e eeuw. Het was een van de hoogtepunten van de Middeleeuwse Nederlandse literatuur,  zelf weer gebaseerd op het Latijnse dierenepos Ysengrim.
Koos Meinderts vertelt de verhalen fris en smakelijk, hier en daar volks, soms grappig, soms plechtig en  in elk geval zo dat je voortdurend wilt doorlezen. Elk woord staat op zijn plaats, nergens doet Meinderts een knieval voor kinderlijk of braaf en aangepast taalgebruik.
Naast de titelpagina vindt de lezer dan ook de volgende tekst:  ‘Waarschuwing: Het lezen van de schelmenstreken van Reinaert de Vos kan ernstige schade toebrengen aan de tere kinderziel.’
Een gewaarschuwd lezer weet wat haar/hem te wachten staat.
Elk van de 18 paginagrote verhalen is levendig geïllustreerd door telkens een andere topillustrator. Daardoor ziet Reinaert er steeds anders uit maar blijft duidelijk herkenbaar en de verhalen krijgen zo een aparte dynamiek. Onovertroffen, deze hervertelling.
Voor werkelijk elke leeftijd.

Vrolijke chaos in Suzie Ruzie gaat tekenen

‘Nog eventjes stilstaan,’
fluistert Suzie tegen Hond.

‘Kan je rechterpootje iets omhoog?
En past er ook een appel in je mond?’

Hond staat hier al uren!
Maar Suzie is nu bijna klaar,
dus ’t kan niet lang meer duren.
[…]
‘Ik zat niet te slapen hoor’
zegt opa suffig.
Hij wrijft de rimpels
uit zijn gezicht.

‘Ik had alleen heel even
mijn oude ogen dicht.’

‘Dat is mooi geworden!’ roept opa
wanneer hij de tekening ziet.
‘Alleen ehhh…zo’n drakenstaart
heb ik in het echt toch niet?’
Jaap Robben. Uit: Suzie Ruzie gaat tekenen. Tekeningen Benjamin Leroy. Gottmer, 2018. 
Het is weer een dolle boel in dit vierde deel over de eigenzinnige, energieke peuter Suzie van wie de fantasie alle kanten opvliegt. Laat Suzie maar schuiven.
Leeftijd: 2+

Ada Dapper Wetenschapper

ADA! ADA! ADA MARIE!
Ze praatte nog niet en toch was ze al drie.
Terwijl ze in haar bedje te trappelen stond,
zei ze geen woord en keek in het rond.

Met een slinger van spulletjes achter zich aan
stoof ze door het huis om op verkenning te gaan
naar alles wat ze hoorde en alles wat ze zag,
totdat ze in slaap viel aan het eind van de dag.

Haar ouders waren niet helemaal op hun gemak,
toen Ada na een tijdje nog altijd niet sprak.
Maar ach, zeiden ze, het komt vast wel goed,
ze zal heus gaan praten als ze vindt dat het moet.

Precies dat gebeurde toen ze drie was geworden.
Ada, die weer nieuwe spullen opsnorde,
klom op de klok heel behendig en snel.

Maar toen riepen haar ouders:
‘NIET DOEN!’
(Logisch wel).

Ada’s lip trilde even,
en misschien was het daarom
dat ze diep ademhaalde
en toen vroeg:
‘WAAROM?’
[…]
Ada deed wetenschappelijk wat je moet doen:
ze begon met één vraagje, maar dat splitste zich toen.
Van elk van die vragen kwamen er meer,
en zo ging het verder, iedere keer.
Want denken is graven. Je duikt ergens in.
Ze noteerde haar vragen en tikte op haar kin.
Ze begon met Waarom? en toen Hoe? Wat? Wanneer?
En aan het eind van de hal was Waarom?  er dan weer.
[…]
Andrea Beaty. Uit Ada Dapper Wetenschapper. Illustraties David Roberts. Vertaling Edward van de Vendel. Uitgeverij Nieuwezijds, 2018. 
Een vrolijk, grappig en inspirerend prentenboek, belangrijk ook, dat er nog niet was over een meisje van drie dat alles maar dan ook alles diepgravend onderzoekt en haar ouders en later haar leerkrachten regelmatig tot wanhoop drijft maar niet anders kan dan zich keer op keer afvragen hoe   de wereld en alles wat ze om zich heen ziet in elkaar steekt.

Het boekidee is geïnspireerd door en personage Ada losjes gebaseerd op twee beroemde vrouwelijke wetenschappers: de wiskundige en eerste computerprogrammeur Ada Lovelace en onderzoeker Marie Curie, die de elementen polonium en radium ontdekte, en wier werk leidde tot het uitvinden van röntgenstraling.

Leuk voor meisjes en jongens, met mooi ritmisch en helder vertaalde rijmende teksten door ons aller Edward van de Vendel en met duidelijke, kleurige en strakke hippe tekeningen in waterverf, penseel en inkt, soms  pen
Leeftijd 3+.

Mussenlust, de huismus in 50 gedichten en 150 tekeningen van Peter Vos

Mussig
de theologen
op het dak van het kippekot
zijn er nog steeds niet achter
hoe de kruimels er komen
die soms daar zijn
maar nog veel vaker niet
soms lijkt het wel, of filosoferen helpt
dat doen ze dan ook wel
scheefkops
nadenkelijk
ze zijn het er niet over eens
alleen één ding is zeker:

als de Ondoorgrondelijke Goedheid
dichterbij komt
moet je wég wezen
J.C. van Schagen. Uit: Mussenlust, de huismus in 50 gedichten en 150 tekeningen van Peter Vos. Samenstelling Peter Müller. Uitgeverij Müller, 2018.
Weinig poëziebundels toveren zo vaak een brede glimlach op mijn gezicht tijdens het lezen als deze, waarin de lof van onze huismus in vele toonaarden wordt bezongen door een keur aan dichters, Nederlandse en van elders.
Geen vogel mag zich zo in de aandacht van dichters verheugen als ons luid sjilpende huis-, tuin- en keukenvogeltje, dat in aantallen zorgwekkend snel achteruit gaat.
Is het zijn of haar ogenschijnlijk bescheiden verenkleed, gezellige getjilp of herkenbare groepsgedrag dat zo tot de verbeelding spreekt? Plakken we al onze menselijke neigingen op dit nabije maar vaak ongeziene vogeltje?
Nooit zul je meer een mus achteloos voorbijlopen na het lezen van deze gedichten. Nooit meer niet goed kijken naar de geraffineerd getekende fijne veertjes, de veelzeggende lichaamstaal en alle verschillen tussen al die individuele vogeltjes na het bekijken van de 150 tekeningen van tekenaar Peter de Vos.
Een boek voor vogelliefhebbers, poëzieadepten en beeldminaars.

67 seconden. Jason Reynolds

67 seconden

NIEMAND
gelooft niks meer
tegenwoordig

en daarom heb ik
niemand vertelt
wat ik jou ga vertellen.

En weet je,
jij zal het vast
ook niet geloven,
zal denken dat ik lieg
of dat ik gek word,
maar ik zeg het je,

het is waar.

Ik heb het meegemaakt.
Echt.

Echt waar.
En hoe.
[…]
VOOR HET GEVAL JE HET
NOG NIET WIST,
schoten maken iedereen
doof en blind, vooral
als ze iemand

dood-

gemaakt hebben.

Je kan op dat soort momenten
maar beter onzichtbaar zijn.
Dat weet iedereen.

Zelfs Tony vloog weg.
Jason Reynolds. Uit: 67 seconden. Blossom Books, 2018. 
67 seconden in een lift, zeven verdiepingen, een pistool in zijn broekband. Will (15) is onderweg om zich te houden aan de drie Regels van zijn buurt: zich wreken op de moordenaar van zijn broer. Maar terwijl hij onderweg is slaat de twijfel toe.
Met heftige beelden en in ultrakorte zinnen laat Jason Reynolds zien hoe onafwendbaar een straatgeweldsspiraal  voor jongeren in bepaalde buurten kan zijn. Zijn vrije versvorm in proza versterkt het effect van het verhaal, dat open eindigt: wat gaat Will doen?
Deze versvorm is eerder met groot succes toegepast door de Australische Steven Herrick in zijn trilogie (Aan de rivier, De roep van de wolf en Cold skin) en de Ierse Sarah Crossan, onder andere in het aangrijpende Een over een Siamese tweeling.
Is het toeval dat al deze boeken zijn geschreven voor ‘young adults’? Leent de versroman zich niet voor andere leeftijden? Dat staat nog te bezien. 67 seconden kan overigens goed door lezers van allerlei leeftijden worden gelezen, omdat het zo’n belangrijk thema aansnijdt: hoe ga je om met sociale druk en  omgangsregels in jouw omgeving.