Circusdirecteur en andere gedichten voor kinderen

Diet blogt

Archief

  • 2018 (27)
  • 2017 (39)
  • 2016 (45)
  • 2015 (49)
  • 2014 (68)
  • 2013 (78)
  • 2012 (95)
  • 2011 (111)
  • 2010 (125)
  • 2009 (41)

Pak de dief. Hij steelt mijn letters. De mooiste gedichten van Kinderen & Poëzie 2017-2018

Sorry
Ik hik
Ik zeg: oh sorry
Dat ik hik
Mama zegt:
Hoeft niet hoor
Ik zeg:
Es Oo Er Er Griekse IJ
Dat ik sorry zei.
Eva Thijs. Fiep Westendorpschool, Amsterdam, groep 3. 
Uit: Pak de dief. Hij steelt mijn letters. De mooiste gedichten van Kinderen & Poëzie 2017-2018. Illustraties Academie Minerva Projectbureau/AMP.
Het Poëziepaleis, 2018.
Honderden gedichten stuurden kinderen uit heel Nederland weer naar Het Poëziepaleis voor de jaarlijkse gedichtenwedstrijd.
De 100 mooiste staan nu in dit leuke boek en er zitten weer veel pareltjes bij, van kinderen uit midden- en bovenbouw, en van groep 3 tot en met groep 8.
Het gedicht hierboven kreeg een ereprijs van de vakjury, die dit jaar bestond uit Hans Hagen, Jelmer Soes, Kate Schlingemann, Linda Vogelesang en Thomas de Veen.
Kinderen die zelf graag gedichten schrijven krijgen vast veel inspiratie van deze gedichten. Volgend jaar kunnen die kinderen hun gedichten zelf opsturen en wie weet,  misschien ook in een boek komen.

Dit is het laatste blogbericht vóór de zomerstop. In september  verder. Tot dan!

Liebermann. De zee van meneer Max

Meneer Max houdt van wandelen. Niet om ergens
te komen, maar om ergens te zijn en goed om zich
heen te kijken.
Zo nu en dan blijft hij staan en haalt hij zijn
schetsboek tevoorschijn om te tekenen wat hij ziet.
Meneer Max ziet veel.
[…]
Koos Meinderts & Annette Fienieg. Leopold & Gemeentemuseum Den Haag, 2018.
Zo begint het nieuwste deel in de serie kunstprentenboeken van uitgeverij Leopold  over de Duitse impressionistische schilder Max Liebermann (1847-1935) bij de tentoonstelling van zijn werk in het Haags Gemeentemuseum (tot 24 juni 2018).
Eerdere delen in deze kunstboekenreeks, die kunst dichtbij de leefwereld van kinderen brengt, waren stuk voor stuk prachtig en dit boek is opnieuw een parel.
Het begint meteen met de fraaie potloodtekeningen in de stijl van Liebermann op het schutblad, die je in de sfeer brengen zodra je het boek openslaat.
De teksten zijn, zoals we gewend zijn van Koos Meinderts, kort, krachtig en uiterst sfeerrijk en met het weesmeisje Martha als personage naast Liebermann voor kinderen heel inleefbaar.
In de illustraties zien we Liebermanns ontwikkeling van realistisch naar impressionisch schilder als het ware weerspiegeld, de tekeningen worden steeds minder gedetailleerd en alsmaar losser van sfeer. Mooi hoe Fienieg de warme toon van het verhaal en de zomer van Liebermann in Nederland in haar prenten tot uitdrukking brengt in een voor haar heel andere stijl dan we gewend zijn. Haar altijd overal herkenbare neusjes zijn er nog, maar deze losheid van tekenen vraagt om een vervolg.
Leeftijd: 7+

A is van Os

A is van Os
Hij trekt de zware ploeg diep door de klei
B is van Huis
Gemaakt van riet en van klei uit de Nijl
C is van Werpstok
Een soort boemerang om mee op vogels te jagen
D is van Deur
Die houdt de hitte buiten en de koelte binnen.
[…]
Autobahn en Bette Westera. Uit: A is van Os. Waar komen onze letters vandaan? Gottmer 2018.
De teksten hierboven zijn compleet onbegrijpelijk als je dit boek niet hebt gelezen. Maar zodra je dat doet snap je het meteen. Wat een geweldig boek is dit.
De makers leggen uit waar onze letters vandaan komen, en hoe die zich in de loop van duizenden jaren hebben ontwikkeld tot het alfabet dat wij nu gebruiken.
Daarvoor gaan ze niet alleen 5000 jaar terug in de tijd maar nemen ons, lezers, ook mee op reis naar de Sinaïwoestijn, waar een karavaan door een smalle kloof trekt en een jongen op de ezels let. Je ziet de vader van de jongen tekens in de rots kerven en een tijdreisje later hoe een Britse onderzoeker die tekens ‘ontdekt’.
Ze laten per letter zien waar hij vandaan komt en waarom. Hoe die van het allervroegste Pro-Sinaïtische schrift via het Fenicisch en het Grieks zijn geworden tot de Latijnse letters die wij gebruiken.
Dat doen ontwerpbureau Autobahn en schrijver Bette Westera reuze vernuftig. Tekst en beeld zijn inzichtelijk, wetenswaardig en in een aansprekende,  hyperhippe stijl,  felblauw en haast fluorescerend oranjerood.
Vormgeving, tekeningen en tekst vormen één geheel, dit hele boek ademt het basisprincipe van het vaak bekroonde Autobahn: ‘tekst is beeld’.
Heerlijk boek voor alle kinderen en anderen die van letters houden. En van bijzondere vormgeving.

Poetsvrouwen

Oud
Ze telt het vallen van blaadjes achter haar raam,
trekt haar stoel soms nog de kamer uit want
alles is beter dan muren die je niet zelf hebt uitgekozen.

Iedereen sterft hier langzaam.
De dood en de geur van schoonmaakmiddelen
verschuilen zich onder de vloertegels,
dikke vrouwen in te groot gegroeide huiden
dwalen door de gangen, grijpen met geklauwde handen
naar stevige armen voor houvast.

De kleinkinderen komen eens in de twee weken langs,
smeken om ijsjes en krijgen dan muntgeld,
er is hier geen speeltuin in de buurt.

Maaike Rijntjes. Uit: Poets!vrouwen. Uitgeverij Monnier, 2016, inleiding Ellen Deckwitz. Poets!vrouwen is een project van de Poëziemarathon georganiseerd door de Stichting Literaire Activiteiten Groningen (SLAG). 
Een bloemlezing met gedichten van vrouwelijke dichters uit Nederlands noordelijkste provincie. Over geheugen en herinneringen, treinreizen en bang zijn, vergeten en vergeten worden. Bieden deze dichters een eigen kijk op de werkelijkheid? Ja zeker, even divers en veelkleurig als ze zelf ongetwijfeld zijn, maar met duidelijk hoorbare vrouwenstemmen.
Wat dat zijn? Stemmen over de levens van vrouwen, simpel gesteld. Of die anders zijn dan de levens van mannen, daarover verschillen de meningen, maar het is beslist verfrissend om de gedichten te lezen en te merken dat vrouw worden in deze poëzie een thema is, zoals in deze regels van Ellen Deckwitz: “Nu ben ik tien en heb ik geen idee/waar vrouwen worden gekweekt.”

Haren vol banaan

Ik keek net in mijn onderbroek
en ik had me goeie zin
want mijn linker- en mijn rechterbil…
die zaten er nog in!

Daar kun je nu wel om lachen
maar stel je eens even voor
dat je er eentje kwijt zou zijn
Dat zit best lastig hoor.

En dat je mama zucht en zegt
‘Ik roep het al heel de tijd.
Wat ben je toch een sloddervos!
Jij maakt ook alles kwijt.’

En mama zoekt en vindt je bil
na dagen pas terug
en ze smeert hem met secondenlijm
weer onder aan je rug.

En je nodigt al je vrienden uit
en je geeft een welkomsfeest
want je lieve bil is eindelijk
weer terug van weggeweest.

En je kijkt weer in je onderbroek
en je hebt weer goeie zin
want je linker- en je rechterbil…
die zitten er weer in!

Erik van Os. Uit: Haren vol banaan. Vieze liedjes & stoute versjes. Met cd. Tekeningen Noëlle Smit. Rubinstein, 2018.
Vieze liedjes en stoute versjes vinden veel kinderen geweldig. Ze kunnen nu hun hart ophalen met dit nieuwe boek van Erik van Os en keihard meezingen met de bijbehorende cd.
De liedjes en versjes gaan over poep en billen, snot en drollen en in je blootje lopen. En soms over de regen en een lekker vies zusje.
Onweerstaanbaar lekker smerig, al zijn de vrolijke tekeningen gelukkig niet zo vies dat je ervan moet overgeven.
Leeftijd 2+

Zeven mannetjes

Vanmorgen over de Maliebaan
zag ik zeven mannetjes gaan,
ze liepen allemaal achter elkaar
met grote strikken in hun haar,
met grote strikken op hun schoen.
Wat zouden die mannetjes daar toch doen?
Wat liepen die mannetjes daar toch raar
met al die strikken in hun haar.
Ik vroeg het aan Jan en Alleman
maar niemand wist er het fijne van.
Je moet zo vanavond eens kijken gaan,
vanavond laat op de Maliebaan,
je moet maar eens kijken, en laten we hopen,
dat die mannetjes daar nog altijd lopen!

Annie M.G. Schmidt. Uit: Ziezo. De 347 kinderversjes. Verschillende tekenaars. Querido, 2004.
20 mei was de verjaardag van Annie M.G. Schmidt. Je kunt hier  allerlei lessuggesties voor in het onderwijs downloaden.

Dit gedicht is geplaatst met toestemming vooraf van uitgeverij Querido.

Droomdag

In vlekken valt nacht
uit elkaar en aarzelend
wordt ochtend zichtbaar

de horizon trekt aan
een lijntje voorzichtig
het hotel uit het zand

De Zeven Uitzichten
genaamd en de kamers
behangen met blauw

je mag komen logeren
wanneer je van uitkijken
en dagdromen houdt.

Bas Rompa. Uit: Kwam dat zien! Kwam dat zien! Querido’s Poëziespektakel 1. Querido, 2008. 

Bovenstaand gedicht is geplaatst met toestemming vooraf van uitgeverij Querido.

Björn. Zes berenverhalen

Niets

In het leven van een beer
gebeurt niet veel bijzonders.

Vaak doet Björn helemaal niks.
Maar hij verveelt zich nooit.

Soms zit hij gewoon een beetje.
Op een lauw stuk steen bijvoorbeeld.
Of op een mossig hoopje gras.
Er komt iemand langs. De eekhoorn of zo.

‘Wat ben je aan het doen Björn?’
‘Ik kijk naar hoe de bomen groeien.’ |
‘Maar daar zie je toch niks van?’
‘Ik zie de blaadjes.’
‘Maar die groeien niet!’
‘Ach, laat ze toch.’

En hij gaat verder met kijken.
Vervolgens gaapt hij zo hard dat de koolmees
denkt dat ze de wind hoort opsteken.

Delphine Perret. Uit: Björn. Zes berenverhalen. Vertaling Edward van de Vendel. Davidsfonds/Infodok, 2018.
Een blije, honing etende, dikke beer, die samen met andere dieren als eekhoorn en uil in het bos woont, waar kennen we dat van? Winnie de Poeh dringt zich onweerstaanbaar op zodra je Björn begint te lezen, net als de dierenverhalen van Toon Tellegen.
Maar de verhaaltjes van Björn kunnen heel goed op zichzelf staan en zijn grappig, lief en verhalend genoeg om A.A. Milne en Tellegen tijdelijk te kunnen vergeten.
Björn en de andere dieren maken van alles mee, zoals een namaakcarnaval, waarbij ze de verkleedkleren gewoon even van de waslijn van kampeerders in het bos halen en daarna weer terughangen; en een in de lotto gewonnen nieuwe driezitsbank voor Björns huis, die veel beter in het bos past. Het leven van alledag: dat is voor Björn (en Perret) inspiratie genoeg.
De teksten zijn erg goed vertaald, wat de leeservaring heel aangenaam maakt. Af en toe schiet ik zelfs hardop in de lach:
‘De vos vraagt wat dat voor ding is. Björn laat zien hoe je de vork moet gebruiken. Zo fantastisch. Je kunt er beter mee krabben dan met de krabbigste krabboom.’
De summiere pentekeningen voegen precies voldoende details en gezichtsuitdrukkingen toe om je een beeld te kunnen vormen van de personages en hun belevenissen.
Het boekje is met zorg uitgegeven in een limekleurige harde kaft en fijn mintgroene pagina’s, wat zowel rustgevend als heel vrolijk leest. Heerlijk boekje.
Leeftijd: 4+