De bezige bij
Hoe verfraait de bezige bij
Elk uur vol zon,
En verzamelt honing de hele dag
Uit elke open blom!

Hoe behendig bouwt ze haar cel!
Hoe mooi voorziet ze die van was!
En werkt ze hard aan een voorraad
van het zoete voedsel dat ze maakt.
Isaac Watts (1674-1748).
[…]
Dag, bijtjes!
Ongeveer tweehonderd miljoen jaar geleden waren er geen bloemen of bijen. Grote, sterke, plantenetende dinosaurussen zwierven over de aarde en aten grote, taaie planten.
Het duurde miljoenen jaren voordat de planten kleine, bleke bloemen begonnen te produceren. Kevers en vliegen gingen op bezoek bij de bloemen en aten hun lekkere stuifmeelkorrels.
Andrea Quigley & Pau Morgan. Uit: Wondere wereld. Bijen. Klavertje vier.  (Ballon Media), 2019.
Zo begint dit handzame, informatieve en kleurrijke boek voor kinderen over bijen en hommels.
Over hun ontstaan, over wat ze eten, hoe bijzonder ze eruit zien, hoe ze dansen, hoe het leven in een bijenkorf er uitziet en over alle verschillende bijensoorten die er bestaan. En ook over hoe je zelf een zandbijenhol of bijennest kunt bouwen om bijen te helpen. Of, hoe leuk is dat, hoe je een bijendans kunt doen.
Geweldig boek om kinderen op een speelse manier kennis te laten maken met deze bijzondere en onmisbare diertjes.
Leeftijd 6+

 

Huismus
De passer domesticus domesticus
in zijn schitterkleed van bruin,
is een kleine ode aan de normaliteit
en de levenslust. Beperkt zich

tot getjilp, want tjilpen genoeg.
Wie heeft meer kleuren nodig,
wie misleidende, hartverscheurende
woorden? Wie wil elders wonen?

Het vale ochtendlicht tilt zich uit
boven de nesteldrang en de daken.
Het gescharrel! De wulpsheid!
Kijkt naar ons, de mus, en grinnikt.
Mark Boog. Uit: Mussenlust de huismus in 50 gedichten en 150 tekeningen van Peter Vos. Samenstelling Peter Müller. Uitgeverij Müller, 2018.
Sommige boeken verdienen een lang en vruchtbaar leven. En veel lezers.
Mussenlust is zo’n boek.
Gelukkig makende gedichten over ons aller tjilplieveling de huismus met ontroerende tekeningen van ons nationale straatschoffie door Peter de Vos.
Verheugend genoeg is er nu de tweede druk, voor al die lezers die de eerste keer te laat waren. Hup, naar de winkel!

Jij bent de allerleukste
Er komen op de wereld
steeds nieuwe mensen bij
maar niemand is zo schattig
en zo lief en leuk als jij

Je bent de allerleukste
van de kindjes die ik ken
en ik wil je graag vertellen
hoe blij ik met je ben

Er komen op de wereld
steeds weer nieuwe mensen bij
maar de aller, allerliefste
lief klein kindje…dat ben jij!
Marianne Busser en Ron Schröder. Illustraties Sam Loman. Van Holkema & Warendorf.
De, hier beschreven, roze wolk kent iedereen die wel eens een nieuwe baby in haar of zijn leven heeft toegelaten. Lievige, rijmende versjes en zachte tekeningen voor mensen die even in die wolk willen blijven zweven.
Leeftijd 0+

Later
En een eeuw later,
schommelende kinderen
op een oud slagveld.

En een eeuw later
maken twee jongens ruzie
op een oud slagveld.
Geert de Kockere. Uit: En na de oorlog. Tekeningen Nelleke Verhoeff. De Eenhoorn, 2018.

Op een lijst van artiesten, in de oorlog vermoord,
staat een naam waarvan ik nog nooit had gehoord,
dus keek ik er met verwondering naar:
Ben Ali Libi. Goochelaar.

Met een lach en een smoes en een goocheldoos
en een alibi dat-ie zorgvuldig koos,
scharrelde hij de kost bij elkaar:
Ben Ali Libi, de goochelaar.

Toen vonden de vrienden van de Weduwe Rost
dat Nederland nodig moest worden verlost
van het wereldwijd joods-bosjewistisch gevaar.
Ze bedoelden natuurlijk die goochelaar.

Wie zo dikwijls een duif of een bloem had verstopt,
kon zichzelf niet verstoppen, toen er hard werd geklopt.
Er stond al een overvalwagen klaar
voor Ben Ali Libi, de goochelaar.

In ’t concentratiekamp heeft hij misschien
zijn aardigste trucs nog wel eens laten zien
met een lach en een smoes, een misleidend gebaar,
Ben Ali Libi, de goochelaar.

En altijd als ik een schreeuwer zie
met een alternatief voor de democratie,
denk ik: jouw paradijs, hoeveel ruimte is daar
voor Ben Ali Libi, de goochelaar.

Voor Ben Ali Libi, de kleine schlemiel,
hij ruste in vrede, God hebbe zijn ziel.
Willem Wilmink. Uit: Verzamelde liedjes en gedichten. Prometheus, 2010.

Mijn rug lijkt op een twijgje,
heel bruin en lang en fijn.
Mijn kaken zijn heel krachtig,
maar mijn kopje is erg klein.

Mijn uitgestrekte poten
zijn tenger, maar niet zwak.
Ik kan niet heel veel spelletjes.
Maar verstoppen? Met gemak.
(Ritsel ritsel. Is het een… ? wandelende tak)
Alex Scheffer. Uit: Flip Flap Huisdieren. Giechelplezier met geinige rijmpjes en grappige dieren. Vertaling Edward van de Vendel. Volt, 2019.
Ingenieus voorlees-prentenboekje van stevig karton voor peuters en kleuters waarbij alle dieren in tweeën kunnen worden geklapt en zo gecombineerd met een ander dier. Op die manier ontstaan er hilarische combinaties waarbij kinderen ondertussen met woordcombinaties kunnen spelen. Fijn gedaan. De subtiele vertalingen van Edward van de Vendel verdienen een extra vermelding. Ook vormgeving en tekeningen zijn meer dan in orde. 
Leeftijd 2+

250 gram per dag
Toonbank
Op zoek naar de ultieme liefdesverklaring
loop ik haastig binnen

‘deze woorden hier zijn nog niet
eerder gebruikt,’ zegt de verkoper,
wijzend op een stoffig doosje –
ze moeten echt allemaal
nog uitgesproken worden’
en kijkt mij ongeduldig vragend aan

ik mompel iets twijfelachtigs,
weet niet of dit de juiste woorden
zullen zijn en kijk verlegen om me heen

in de winkel zie ik de bak met
tweedehands zinnen, planken
achterhaald geluk, glazen potten
vol oud zeer en in de etalage
nog een complete set
hebben en houden

ik weet, er is geen tijd te verliezen en als
de kassa rinkelt, overhandig ik mijn kloppend hart

-‘zal ik ze voor u inpakken?’
-‘ja, heel graag… het is nog een verrassing’
Anke Herder. Uit: De poëziegids, inspiratiebronnen voor poëzielessen. (Het Poëziepaleis, 2012)
In dit gedicht zijn splinternieuwe, knisperend verse woorden gewoon te koop.
[…] We kunnen putten uit een oneindig aantal woorden. Dichters gebruiken er meestal maar weinig om veel te zeggen, maar wel precies de juiste. ‘Poëzie is de kunst om de zee in een glas te vangen,’ zei Italo Calvino.
Zet poëzie op de Schijf van Vijf. Wie weet leren we dan wat minder oeverloos te leuteren. De hoeveelheid groente is onlangs opgeschroefd naar 250 gram. Dus laten we over het leesvoer zeggen: 2,5 gedicht per dag. Bij aanhoudend zwetsen de dagelijkse portie poëzie naar boven afronden.
Hans en Monique Hagen. Uit: Poëzie Hardop. 35 columns met 95 gedichten van 65 dichters. Illustraties Maartje Kuiper. Querido, 2019. 
Hardop poëzie voorlezen aan elkaar, vooral aan kinderen, daar maakten Hans en Monique Hagen zich in hun wekelijkse columns in het Parool gedurende hun Nederlandse KinderboekenAmbassadeursschap op een creatieve, inspirerende en overtuigende manier hard voor: ‘Van sporten wordt je lijf soepel, van lezen word je lenig met taal. Dat geldt vooral voor poëzie. Lezen is net zo belangrijk als gezond eten en tandenpoetsen.”
Zou het helpen als hun boek aan alle vaders en moeders, juffen en meesters wordt uitgedeeld? Vast.

Het begon allemaal met een ei.
Een ongedacht groot ei.

Je kon het niet missen.
Behalve dat er nergens ogen waren.

Geen armen, staarten, huid of haar
adem, wortels of wind.

Geen regen of rots.
Niks was er. Behalve het ei.
[…]
Diet Groothuis. Uit: Het ei. Illustraties: Ingrid & Dieter Schubert. Hoogland & Van Klaveren, 2019. 
Hoe alles ooit is begonnen, daar kunnen kinderen heel goed over nadenken. 
Leeftijd 5+

Tranen
Kom maar naar buiten,
tranen met tuiten,
tranen van pijn of van verdriet.

Zal ik een rolletje pleisters pakken?
Eventjes overal pleisters plakken?
Pleisters met plaatjes? Of helpt dat niet?

Zal ik je dan maar wat langer dan even
overal allemaal kusjes geven?
Kusjes met tuiten,
kom maar naar buiten.
Kusjes met tuiten die niemand ziet.
Ageeth de Haan & Bette Westera. Uit: Even lekker niks. Illustraties Ruth Hengeveld. Gottmer, 2019. Met liedjes-cd.
‘Voorleesversjes voor peuters en kleuters om rustig van te worden’ noemt de uitgever deze uitgave. De versjes schilderen scènes die voor jonge kinderen herkenbaar zijn, ritmisch en her en der rijmend. Ook de tekeningen van debutant Ruth Hengeveld zijn rustgevend van sfeer en toon, al gebeurt er van alles in deze lieve, grappige prenten.
Leeftijd 2+

lolly’s en koek
smarties en snoep
heten suikerGOED.
helaas mag een kind
maar weinig zoet…
[…]
eerst moet het lang rijpen,
daarna drogen in de zon.
misschien zou dat vruchtje
veel liever wijn worden,
en geen gerimpeld besje
als het zelf kiezen kon…
[…]
kleine kriebelbeestjes
met of zonder poten,
springen, vliegen, lopen
zomaar in het rond,
onder, op of boven de grond.
[…]
eerst een ei,
dan een rups.
die vreet blaadjes op
en verandert in een pop.
als die haar vleugels open slaat,
fladdert er iets
wat bloemen en tuinen nog fleuriger maakt.
Riet Wille. Uit: Een toren dozen. Vol poëtische raadsels. Met prenten van Richard Verschraagen. De Eenhoorn, 2019.
Een boek vol vier- of vijfregelige rijmpjes met raadseltjes er in, voor peuters en kleuters die al wat taalbesef hebben. De vrolijke tekeningen helpen met de raadseltjes.
Leeftijd: 3+